zaterdag 14 augustus 2021

Reiger in de vlucht

Tussen Ridderkerk en de Noord ligt de Crezée polder. Het heeft een open verbinding met de Noord, waardoor ook de polder getijden kent. Het is wel gewoon zoet water. Het getijde verschil is ongeveer een meter; bij laag water valt een deel droog, en dat maakt het gebied heel populair bij vogels. Ganzen, reigers, visdieven, valken hebben we kunnen bekijken. Je kunt er een heerlijke wandeling maken. 


Ideaal om aan de slag te gaan met mijn 600 mm lens. Deze foto's laten een blauwe reiger zien. Hij ziet er een beetje verfomfaaid uit, maar hij vliegt wel heel gracieus.




vrijdag 6 augustus 2021

Het verhaal achter de foto: takken in Huys te Warmont

Laatst liep ik rond in het park van Huys te Warmont, en ja, dat is vlak bij Warmond, en dat ligt boven Oegstgeest, en dat ligt boven Leiden. Het is een echt bospark met een arboretum en is in beheer bij het Zuid-Hollands Landschap. Het huis zelf is in privé-eigendom, en bewoond.

Ik stond op één van de bruggetjes en was wat foto's aan het maken, toen mijn oog viel op een paar dode takken. Ik wilde daar een foto van maken met de compositie zoals op onderstaande foto te zien is. Om goed in te zoomen had ik mijn 600 mm lens op mijn camera gezet. Deze lens heeft een vast diafragma van f/11. Met zo'n telelens, zelfs met een dergelijk klein diafragma, is de scherptediepte beperkt. Als ik scherpstelde op één van de twee takken, was de andere net onscherp. 

Er is een technische oplossing voor dat probleem: maak meerdere foto's met verschillende scherpstellingen. Je zorgt er voor dat elk deel van je onderwerp scherp is op één van de foto's. Deze foto's kunnen in Photoshop met elkaar worden gecombineerd, zodanig dat uit elke foto de scherpe delen worden gebruikt. De procedure heet focus-stacking (in Photoshop: onder Bewerken>Lagen automatisch overvloeien). Het is aan te bevelen om de camera op statief te hebben, zodat de beelden precies over elkaar vallen. Ik had geen statief bij me, dus uit de hand. Photoshop helpt dan om eerst de beelden precies met elkaar uit te lijnen (onder Bewerken> Lagen automatisch uitlijnen). Mijn Canon R5 helpt me een handje: als ik scherpstel op het dichtstbijzijnde punt. maakt de camera de volgende beelden zelf, tot het verste punt ook een keer scherp wordt opgenomen. Voor deze foto zijn acht beelden gebruikt.




woensdag 28 juli 2021

Placemats


Dit jaar hebben Dory en ik de eerbiedwaardige leeftijd van 70 bereikt. We zijn blij dat we op deze leeftijd allebei nog fit zijn en allerlei activiteiten kunnen doen. Nu de Corona-epidemie in Nederland weer duidelijk op de terugweg is, en bijna alle beperkingen worden opgeheven, konden we onze verjaardagen weer vieren met de complete familie. Dat hebben we gedaan in één van de vakantieparken in Gelderland. Zonen, schoondochters, kleinkinderen, met ons negenen.

Drukwerknodig bood me aan om voor deze speciale gelegenheid placemats te laten maken. Placemats met onze eigen foto's. We hebben daarvoor een zelfportret in de achtertuin gemaakt, en dat wat extra opgevrolijkt. Op de website van Drukwerknodig kan je dat ook nog verder bewerken, maar dat was niet meer nodig. Er worden meerdere uitvoeringen aangeboden, wij konden de dubbelzijdige glanslaminaat kiezen, waardoor de placemats ook gemakkelijk schoongemaakt kunnen worden. Formaat A3.


Een paar dagen na de bestelling werden ze keurig verpakt thuisbezorgd. Een feest om ze te zien.

Het weekend was geweldig en de familie was blij verrast met de placemats.

zondag 4 juli 2021

Oeverzwaluwen in Rotterdam!

1/3200 sec bij f/11 en ISO 3200; 600 mm

Zonder het te beseffen liepen we opeens in Rotterdam. En langs een Spaanse kust. En zagen we oeverzwaluwen met hun nesten. Dat zat zo.

We gingen naar de Eendragtspolder om daar te wandelen en vogels te bekijken. En dat in combinatie met de noordkant van de Zevenhuizerplas. Dat ligt allemaal tussen Zoetermeer en Rotterdam. En in de buurt van de Rottemeren. Aangekomen bij de noordrand van de plas zagen we aan de horizon hoogbouw. Eerlijk gezegd had ik geen idee van welke plaats dat kon zijn. Ik had iets gelezen over Nesselande, maar dat zij mij niets. 

Ik kom zo terug op onze wandeling langs de eilandjes in de plas. Maar daarna besloten we om wat horeca te zoeken langs de oostkant. We zagen een lang strand en liepen er naar toe. Op dat ogenblik waanden we ons ineens aan de Spaanse kust in plaatsen als Alicante: een breed strand, een heuse brede boulevard, appartementengebouwen in overheersend zonnig wit en aan het eind een winkelcentrum met ook horeca. We zagen dat dat de Sicilië-boulevard was, en de wijk heet Nesselande. Dit is een Vinex-locatie, die rond 2000 door de plaatselijke gemeentes aan Rotterdam is gegeven, en sindsdien is de compleet nieuwe wijk ontwikkeld. Ik kan iedereen een bezoekje op een zonnig dag aanbevelen.




Terug naar onze wandeling langs en over de eilandjes aan de noordkant van de Zevenhuizerplas. Deze zijn aangelegd om vogels aan te trekken. Het zijn er vier, en de eerste en laatste zijn toegankelijk via bruggetjes. Leuke wandeling. Op één van de eilandjes is een betonnen muurtje gebouwd als nabootsing van een steile oever en met de bedoeling om oeverzwaluwen aan te trekken. Nou dat is goed gelukt. De zwaluwen vlogen af en aan naar de holtes waarin ze kunnen nestelen. De afstand vanaf de rand van de plas was wat groot voor foto's, maar met mijn 600 mm lens lukte het enigszins. Ook een videootje geschoten. En tijdens het laatste deel van de wandeling kwamen er ook visdieven overvliegen.









zaterdag 19 juni 2021

Vogeltjes -2: het mezennest

Bij ons in de achtertuin hebben koolmeesjes een nest gemaakt in het nestkastje. Daar kwamen kindjes van, en toen die geboren waren, moesten ze natuurlijk gevoed worden. Dat is erg hard werken voor pa en ma. Ze vlogen af en aan met spinnetjes, rupsen, en andere insecten. Als ze weer naar buiten kwamen na aflevering, namen ze de ontlasting van de kindjes mee, zodat het nest schoon bleef. 

Als je daar een paar keer naar kijkt, ontdek je patronen, ook in het gebruik van plekken om eerst even te zitten voor en na het bezoek aan het nest. Dat maakt het mogelijk om foto's te maken. Technisch een grote uitdaging: om de snelle beweging van de vleugels zonder veel bewegingsonscherpte te vangen, zijn sluitertijden nodig van rond de 1/4000 seconde. Mijn 600 mm telelens heeft een vast diafragma van f/11. Daarmee kwam ik op ISO-waarden terecht van 12.800! De camera gaf gelukkig niet extreem veel ruis bij die waarden.  Ook het scherpstellen was een uitdaging; in eerste instantie gebruikte ik de autofocus met dierherkenning; maar als de vogel zo kort in beeld is (hooguit 2 of 3 beelden bij 20 beelden per seconde), gaat dat niet altijd goed. De andere methode was met de hand scherpstellen op even voor het nestkastje. Dat gaf ook een goed percentage scherpe foto's. 


Al met al kon ik een serie heel leuke foto's samenstelling, met houdingen van de koolmeesjes, die je normaal gesproken niet ziet. Uit de laatste foto met de onscherpte van de vleugeltips, heb ik afgeleid, dat ze met een snelheid van 60 kilometer per uur op en neer gaan. Echt genieten van de foto's kun je door er op te klikken voor een schermgrote versie.


zaterdag 22 mei 2021

Vogeltjes

Meerkoeten, 1/125sec bij f/4 en ISO 125. 200 mm lens

 

De afgelopen tijd heb ik wat foto's gemaakt van vogeltjes. In en rond Alphen aan den Rijn.

Eendjes. 1/800 sec bij f/11 en ISO 800; 600mm lens

Rietzanger. 1/800 sec bij f/11 en ISO 800. 600mm lens

Witgesterde blauwborst. 1/125 bij f/11 en ISO 640. 600mm lens




zaterdag 8 mei 2021

Bomen in de AWD



Bomen hebben mij altijd gefascineerd; en vaak de bomen zonder blaadjes. Wat mij trekt zijn de extreme vormen van de stammen en takken; maar ook het fijne kantwerk van de twijgen en de structuren van de basten. Laatst was ik weer in de Amsterdamse Waterleiding Duinen (AWD) en vlak achter de ingang bij Vogelenzang zit een bos met veel prachtige gevormde bomen. Daar zijn deze twee foto's gemaakt.


Door een groothoeklens te gebruiken worden de vormen nog dramatischer. De brandpunts-afstand van de bovenste foto was 27 mm. Bij de foto links had ik een eerste foto gemaakt, maar daar was ik niet helemaal tevreden over. Ik ben toen op de grond gaan liggen en heb de 16mm ingesteld. En hier ben ik best blij mee. Zo komt de boom veel indrukwekkender en overweldigender over. Ook staan er op de achtergrond allemaal dunnere boompjes, die proberen met de echte boom de hemel te bereiken. Zoals de muis tegen de olifant zie toen ze over een brug liepen: wat stampen we lekker samen hè?

Ik heb de foto's naar zwart-wit overgezet, omdat ik vind dat de lijnen en vormen beter tot hun recht komen zonder de afleiding van kleuren.

woensdag 21 april 2021

Fotoboek maken bij de Fotofabriek

Een fotoboek maken is leuk om te doen. Ik was dus blij verrast, toen de Fotofabriek mij vroeg om een fotoboek te maken en daar een blog over te schrijven. Het boek kreeg ik daar gratis voor terug.

Een fotoboek maken kost wel veel tijd, dat was nog wel een overweging. Maar toen ik de keus maakte om mijn mooiste foto’s van Schotland in één boek te doen, kreeg ik er gelijk zin in. Ik kreeg een liggend boek op A4-formaat met harde kaft en 24 pagina’s. Met dit soort foto’s koos ik er voor om één foto per pagina te doen: lekker groot.

De Fotofabriek was voor mij niet zo bekend als sommige andere aanbieders, dus eerst maar eens rondgekeken op de website. Ze bieden heel veel verschillende producten aan, met foto’s afgedrukt op allerlei materialen, van mokken tot houten panelen. Ook geven ze tips voor het maken van foto’s en fotoboeken. Interessant vond ik een blog, waarin wordt uitgelegd, hoe je in je boek een Q-code kan zetten, die je kunt scannen met je telefoon, en dan gelijk je video kunt bekijken, die je op YouTube hebt gezet (met deze link kom je bij dat blog). Ze hebben het ook ingebouwd in de software voor het maken van een boek; ik  heb het uitgeprobeerd, en het werkt vlekkeloos.

Om te beginnen met het boek heb ik eerst een map klaargezet met alle foto’s. Vervolgens moet je eerst een account aanmaken. Je kiest dan tussen allerlei formaten en kaften. Dan ga je aan de slag, òf via het downloaden van een programma voor het opmaken van het boek, òf via het gebruiken van online software. Het eerste bevelen ze aan, maar ik koos er voor om het online te doen. Overigens kun je ook je fotoboek maken met Photoshop of InDesign, en dan het Pdf-bestand daarvan uploaden. Als je kiest voor de onlinesoftware krijg je voor de opmaak de keus tussen één van de standaard-lay-outs, of een eigen opmaak. Ik kies voor het laatste en krijg dan een scherm zoals hier getoond; eerst nog zonder foto’s natuurlijk. Want die moet je eerst uploaden, en dat doe je met de knop Foto’s in het linker menu. Dan kun je echt aan de slag.



Je sleept een foto uit die galerie naar de plek waar je hem wilt hebben. De foto wordt dan in een plaatshouder gezet; die kun je verslepen en de afmetingen kun je op allerlei manieren aanpassen. Bij de voor- en achterkant werkt het iets anders: als je een foto op de voorkant sleept uit de galerij, vult hij gelijk de hele voorkant. Wil je dat niet, dan moet je eerst een plaatshouder inslepen, en die dan vullen met de foto, en aanpassen naar de afmetingen die je wilt hebben. Met stippellijntjes wordt je overal attent gemaakt op de delen aan de rand, die weggesneden kunnen worden. Ik heb geen manier gevonden om met één klik een foto in het boek pagina vullend te maken. Wat wel weer handig is, is dat je kunt kiezen, dat de foto’s die je al hebt gebruikt, niet meer zichtbar zijn in de galerie; dat werkt heel prettig.

Op de pagina rechts zie je de opmaak, zoals ik die voor de rest van het boek heb gekozen. Ik heb geen manier gevonden om die afmeting en plaats op de pagina standaard te maken; dat zou mijn leven een stuk makkelijker maken. Ik koos voor een alternatief: je kunt de pagina (de spread eigenlijk: de pagina links plus de pagina rechts) kopiëren onderin het scherm, en dan de foto vervangen door een andere. Ook is het mogelijk om een foto te kopiëren met CTRL+C, en die ergens anders weer in te voegen met CTRL+V. Je kunt teksten toevoegen, en als je daar eenmaal een vorm, kleur en lettergrootte hebt gekozen, dan kun je daarvan wel een nieuwe standaard maken, zodat alle tekst-plaatshouders vanaf dat ogenblik die zelfde eigenschappen meekrijgen.

Stel dat je een bepaald lay-out hebt gemaakt voor een pagina, dan zou het mooi zijn als je die als een nieuw thema op zou kunnen slaan; die mogelijkheid kon ik niet vinden.

Zoals links op het scherm te zien is, kun je ook meerdere foto’s op één pagina zetten, en je kunt ze elkaar laten overlappen. Welke boven en onder komt te liggen, kun je aanpassen als je één van de foto’s aanklikt en dan in het menu rechtsboven. Overigens kun je ook de foto zelf nog aanpassen, in helderheid en contrast en verzadiging van de kleuren. Verder kun je filters toepassen, foto’s doorzichtig maken, er een lijst of schaduw aan toevoegen, een andere vorm geven, een hart bij voorbeeld. Je kunt ook een foto gebruiken als vullende achtergrond voor de pagina; doe je dat ergens in het boek, dan wordt wel de hele spread met de achtergrond gevuld, niet één pagina.

Ja, en zo werk je je hele boek af. Het werkt bij mij goed als ik alle knopjes een keer uitprobeer, zodat ik weet wat mogelijk is. Dat voorkomt zoeken tijdens de opmaak. En als je iets hebt uitgeprobeerd, en dat toch niet wilt gebruiken, kun je dat weer ongedaan maken met één klik linksonder in het scherm. Ik heb geen mogelijkheid gevonden om de bladzijden automatisch te pagineren. Ook niet om het boek, als het klaar is, fullscreen te bekijken en door te bladeren. Ik krijg de indruk, dat de software nog met meer dingen wordt uitgebreid, dus misschien komt dat nog.

Voor de rest werkt alles heel soepel, alles wat je doet is ook weer te corrigeren, en aan het eind kun je de bestelknop gebruiken, betalen en vol verwachting de aflevering afwachten.

Wil je mijn boek met foto’s uit Schotland bekijken? Dat kan via deze link.

 

  

vrijdag 9 april 2021

HDR: Wat bedoel-u?

Introductie

Iedereen die regelmatig fotografeert, komt wel eens de term HDR tegen. Ongeacht of je een fotocamera gebruikt of een camera van een telefoon. HDR staat voor high dynamic range, en de term wordt gebruikt voor een techniek om bij hoge lichtcontrasten een goed belichte foto te krijgen. De techniek wordt veel gebruikt, en toch heeft HDR bij velen een negatieve klank. Is dat terecht?

Wat is HDR?

Zoals gezegd staat HDR voor high dynamic range, wat in dit verband zoveel betekent als grote lichtcontrasten. Vaak zijn de verschillen tussen lichte en donkere delen in een beeld zo groot, dat een camerasensor die niet in één opname goed kan verwerken. In tegenstelling tot onze ogen, die dat beter kunnen. Denk aan bij voorbeeld een landschap met donkere schaduwen en fel witte wolken. In die situaties loop je het risico dat in de donkerste en/ of de lichtste delen van een foto geen details meer zichtbaar zijn: ze zijn plat zwart of plat wit.

De HDR-techniek

Er is een techniek ontwikkeld om toch een beeld te creëren, waar de details in zowel de donkere als de lichte delen goed zichtbaar zijn. Daarvoor worden meerdere (meestal 3, 5, of 7) foto’s gemaakt met steeds een andere belichting; op de donkere foto’s zijn de details in de lichtste delen nog goed te zien, en in de lichtste foto’s zijn de details van de donkere delen nog goed te zien. Er is software ontwikkeld, waarmee deze foto’s met elkaar kunnen worden gecombineerd, zodanig dat overal de details goed worden weergegeven. Aanvankelijk waren dat gespecialiseerde programma’s, maar tegenwoordig is de software ingebouwd in de meeste fotobewerkingsprogramma’s, evenals in moderne camera’s. De fotoserie hierbij geeft een indruk van het proces.

Initieel gebruik

Een populaire tak in de fotografie is Urbex (Urban Exploration); foto’s worden gemaakt in oude en vervallen gebouwen, waardoor het verval van de gebouwen en overblijfselen van het vroegere gebruik in beeld worden gebracht. In die gebouwen bestaat groot lichtverschil tussen de donkere hoeken van de ruimtes, en de delen waar buitenlicht te zien is of naar binnen schijnt. Met name in deze omstandigheden werd de HDR-techniek al snel toegepast.

Waarom heeft HDR bij sommigen een negatieve bijklank?

Met name bij de Urbex fotografie werd gebruik gemaakt van aparte software, waarmee je het samenvoegingsprocédé zelf kon beïnvloeden. Deze mogelijkheid werd regelmatig gebruikt om het procedé meer door te laten werken, dan nodig voor een beeld dat overeenkomt met wat je met je ogen ziet. Er ontstaan dan beelden, waarin de contrasten niet alleen worden gecompenseerd, maar zelfs worden geminimaliseerd. Je krijgt foto’s waar in alle delen veel details zichtbaar zijn, en een vlakke belichting ontstaat. Deze zogenaamde HDR-look vinden sommigen over de top, en lelijk, en ze zetten zich daarom af tegen het gebruik van de HDR-techniek.

Wordt de techniek veel gebruikt?

De HDR-techniek zoals oorspronkelijk bedoeld wordt steeds meer gebruikt door fotografen. Veel camera’s hebben nu een instelling, waarmee je automatisch een aantal opnamen kan maken met verschillende belichtingen. De techniek om ze samen te voegen is ingebouwd in mainstream fotobewerkingsprogramma’s als Lightroom en Photoshop. Voor fotografen, die in RAW fotograferen is gebruik in Lightroom aantrekkelijk, omdat ook het resultaat een RAW-file is, die flexibel verder bewerkt kan worden. Verder geven veel camera’s, en apps op telefoons, ook de mogelijkheid om de foto’s gelijk te combineren, zodat er een kant-en-klare HDR-foto opgeslagen wordt.

En die HDR-look?

Ook de HDR-look op zich heeft ruimere waardering gekregen, en in veel camera’s (ook in telefoons) en fotobewerkingsprogramma’s zijn zogenaamde HDR-filters aanwezig, waarmee je een foto een vergelijkbare uitstraling kan geven. Hierbij worden dus niet meerdere opnamen gecombineerd. Hier een foto, die in Lightroom zodanig is bewerkt, dat een HDR-look ontstaat.

Conclusie

Bij veel enthousiaste (inclusief professionele) fotografen wordt de HDR-techniek veelvuldig gebruikt, terwijl de nieuwste camera-sensoren al meer contrast aankunnen. De HDR-look blijft toch ook populair bij veel gebruikers.

 

zaterdag 6 maart 2021

Hoe ziet een camera er over vijf jaar uit?

Inleiding

Een aantal jaren geleden heeft de systeemcamera zijn intree gedaan op de markt die tot dan werd bestreken door spiegelreflexcamera’s. De huidige systeemcamera’s zijn pas het begin van een verdere snelle ontwikkeling van professionele en geavanceerde camera’s. Een aantal tendensen zijn al te zien. Daarmee kunnen we filosoferen over hoe de camera’s van over vijf jaar er uit zullen zien?

De systeemcamera

De systeemcamera met full frame, APS-C dan wel Micro Four Thirds sensor is nu een jaar of vijf op de markt. Olympus en Panasonic zijn de frontrunners geweest, terwijl Sony voor het eerst een full-frame camera uitbracht. Systeemcamera’s zijn er wel eerder geweest, maar altijd met een kleinere sensor. De huidige systeemcamera’s worden ook wel Interchangeable-Lens Camera’s ofwel ILC’s genoemd. Deze camera’s hebben geen opklapbare spiegel meer (nodig). Wat zijn de veranderingen die daarmee gepaard gaan? Allereerst worden de functies die de spiegel had, nu anders gedaan.

Het licht dat op de spiegel van de spiegelreflexcamera viel, werd gebruikt voor de (auto-)focus. Nu er geen spiegel meer is, wordt het beeld rechtstreeks op de sensor geprojecteerd. De scherpstelling gebeurt nu door metingen op de sensor. Het licht dat op de spiegel viel, werd ook doorgestuurd naar de zoeker.  Nu dat niet meer kan, moet het beeld van de sensor worden doorgestuurd: de optische zoeker is vervangen door een Electronic Viewfinder, ofwel EVF. (Bij spiegelreflexcamera’s kon je ook al via live view het beeld van de sensor op het scherm achterop de camera gebruiken; de spiegel stond dan continu opgeklapt; focussen in die stand was minder nauwkeurig en snel). Een voordeel van de EVF is, dat je de belichting krijgt te zien, zoals ook de opname er uit zal zien.

Doordat er geen spiegel meer is, en geen prisma voor de zoeker, is een systeemcamera lichter dan zijn voorganger. Zo is de Nikon D850 1050 gram, terwijl de Z7 675 gram is; dat is een vermindering van ruim 30%.

Vernieuwingen van de systeemcamera

De continue lichtval op de sensor maakt heel veel andere zaken mogelijk. Iets waar veel systeemcamera’s nu mee komen is gezichts- en oogherkenning. Het beeld dat op de sensor valt wordt gescand op de kenmerken van een gezicht, en van ogen in een gezicht; deze kenmerken komen voort uit kunstmatige intelligentie programma’s, die miljoenen beelden hebben geanalyseerd. Ook kunnen live filters worden toegepast, waarvan je de resultaten in de EVF of op het scherm kunt bekijken voordat je de foto maakt. Zo zijn er zwart-wit filters, zodat je ook vooraf kunt zien hoe je foto er zwart-wit uit kan gaan zien. De foto’s kunnen nog steeds als RAW worden opgeslagen.

Ook ontwikkelingen bij smartphone camera’s kunnen worden gebruikt; bij voorbeeld om lange sluitertijden te simuleren  kunnen honderden foto’s binnen een paar seconden worden gemaakt, die dan worden gecombineerd (iets wat je ook in Photoshop kunt doen, maar dat is veel meer werk). Daar komt geen statief aan te pas. Iets wat Olympus in zijn camera’s heeft ingebouwd is bij lange sluitertijden een controle op overbelichting: als specifieke pixels overbelicht dreigen te raken, worden ze niet meer uitgelezen. Daarmee blijft er altijd voldoende structuur in de lichte delen.

De toekomst

De intree van deze systeemcamera’s vormen een tweede stap in het traject van mechanische camera’s naar volledig elektrische / elektronische camera’s. De eerste stap was de overgang van films, die doorgedraaid moesten worden, naar digitale camera’s. In de huidige tweede stap verdwijnt het mechanisme van de opklapbare spiegel. Je zou het kunnen vergelijken met de transitie van voertuigen, waar we op het ogenblik in zitten. Een auto  verandert van een systeem met heel veel mechanische processen naar een platform, waarbij alleen nog de wielen aangedreven worden door een elektromotor die vlak bij het wiel zit. Welke mechanische functies zitten er nu nog in de huidige systeemcamera’s? De sluiter, het diafragma, de stabilisatie. Ik voorzie, dat deze ook zullen worden vervangen door elektronische oplossingen.

In de huidige systeemcamera’s kunnen je al kiezen tussen de mechanische sluiter en een elektronische sluiter; deze laatste werkt simpel door de sensor gedurende de ingestelde sluitertijd uit te lezen. Hiermee kunnen meer beelden in een second worden gemaakt dan met een mechanische sluiter.

De stabilisatie van lenzen en camera’s is een mechanisch systeem, dat beweging in heel korte tijd compenseert. Bij telefooncamera’s wordt bij langere sluitertijden de beweging gemeten, en worden de achtereenvolgende beelden, die gedurende de sluitertijd worden gemaakt, daarvoor gecorrigeerd. Of dit daadwerkelijk zal worden ingevoerd in de duurdere systeemcamera’s is afwachten. De stabilisatie werkt bij het maken van één opname met lange sluitertijd heel goed, en het is nog de vraag of het verwerken van honderden beelden met elk een korte sluitertijd, gelijke beelden oplevert.

De vervanging van een instelbaar diafragma zal mogelijk wat lastiger worden, maar zeker niet onmogelijk. Veel camera’s hebben al de mogelijkheid om focus-stacking te doen: het maken van een serie opnamen, waarbij het focuspunt steeds een beetje wordt verlegd. Het si dan niet meer zo’n grote stap om dat de camera standaard te laten doen, en dan een selectie te laten maken van beelden, die samen overeenkomen met een ingestelde scherptediepte. Een groot voordeel van een dergelijk proces is dat altijd met een grote diafragmaopening gefotografeerd kan worden, zodat er minder vaak hogere ISO-waarden nodig zijn. Bij sommige telefoons, met meerdere camera’s, kun je zowel vooraf als achteraf een scherptediepte kiezen.

Andere mogelijkheden dienen zich ook aan: het gebruik van grijsfilters kan al gesimuleerd worden door gedurende een langere tijd veel opnamen te maken en die statistisch te combineren, analoog aan wat ik eerder schreef over stabilisatie. Bij Olympus-camera’s wordt de uitlezing van de pixels zodanig gestuurd bij langere sluitertijden, dat er geen overbelichting ontstaat. Op analoge manier kun je tot langere sluitertijden komen, zodat je beweging kunt vastleggen. Dan is het verder een kleine stap om gegradueerde grijsfilters te simuleren.

Foto en video zijn nu nog gescheiden functies op de camera. Maar het aantal foto’s dat per seconde gemaakt kan worden benadert de videosnelheid. En als er met 8k video kan worden gemaakt, is het aantal pixels per beeld het zelfde als bij de foto’s. Je kunt dan een video opnemen en er de beste beelden uit selecteren voor je fotografie. Met name voor actiefotografie (wildlife, sport, straatfotografie) geeft dat grote voordelen. Kunstmatige intelligentie kan bij de selectie een goede hulp zijn.

De invoering van 5G brengt ook potentieel grote voordelen. Foto’s kunnen dan realtime of na bewerking naar de cloud worden gestuurd. Misschien rechtstreeks vanuit de camera, of via de smartphone; in dat laatste geval is er geen tweede GSM-kaart en abonnement nodig en kan de foto gelijk op sociale media worden geplaatst; of meteen naar de opdrachtgever. Met behulp van KI kan dan elke foto al gelijk voorbewerkt worden en met onderwerpherkenning trefwoorden krijgen. Met automatische geotagging hoef je je nooit meer af te vragen waar je de foto hebt gemaakt.

Bij smartphones zijn we gewend aan het gebruik van allerlei verschillende apps, die elk gespecialiseerd zijn op bepaalde typen fotografie en bepaalde effecten. Gaan we ook toe naar dezelfde situatie op systeemcamera’s? Met allemaal foto-apps op het achterscherm? We zullen het zien. In ieder geval zal de systeemcamera van over vijf jaar al wezenlijk verschillen van de huidige generatie. Door doorontwikkeling van software voor de aansturing van de sensor, en door de verwerking van grote aantallen beelden tot de resultaten die we zoeken. Dat alles mogelijk gemaakt door snellere sensoren en de inzet van kunstmatige intelligentie. Een fascinerende toekomst, waarbij ambachtelijke kunde minder belangrijk wordt, en creativiteit op de eerste plaats komt.

woensdag 25 november 2020

Fotoshoppen: mag dat? Moet dat? Is het eerlijk? Verander je dan de werkelijkheid?

Inleiding

De mogelijkheden om foto's te bewerken worden steeds geavanceerder, en komen binnen het bereik van steeds meer fotografen en andere mensen die fotograferen. Sinds kort zijn ook technieken die gebruik maken van kunstmatige intelligentie beschikbaar gekomen om foto's aan te passen; ik heb daar recentelijk twee voorbeelden van beschreven. Met die toegenomen mogelijkheden om een foto aan te passen, komt ook de discussie op over of dat nu wel de bedoeling is. De term fotoshoppen, een foto bewerken met het programma Photoshop, is synoniem geworden met een foto anders maken dan de "werkelijkheid". Als je een foto bewerkt, bedrieg je dan de kijker met een foto, die verschilt van het beeld dat de fotograaf zag? Om dat soort discussies wat meer inhoud en richting te geven, ga ik wat uitgebreider in op de diverse kanten van een dergelijke discussie.

Van sensorbeeld naar "werkelijk" beeld

Een sensor werkt iets anders dan menselijke waarneming. De meeste mensen die een foto maken laten de camera de opname zodanig bewerken, dat die gaat lijken op wat mensen waarnemen. Dat leidt vaak tot onverwachte resultaten, vandaar de vele teleurstellingen over mislukte foto's. De serieuzere fotograaf neemt die taak van het bewerken van het sensorbeeld naar het beeld zoals hij dat gezien heeft over van de camera, en doet dat dan in bewerkingssoftware. Photoshop wordt daar vaak voor gebruikt, maar het meest wordt nu het programma Lightroom gebruikt, zoals ook door mij. In het voorbeeld hieronder is links de foto te zien, zoals die uit de sensor kwam, en rechts het resultaat van mijn bewerking in Lightroom. Zoals te zien is, was het beeld van de sensor te donker en ontbraken contrast en kleurverzadiging. Het bewerken van de originele foto naar een mooi beeld doet iedereen op zijn eigen manier, en dus zal iedereen een ander resultaat krijgen. Daar sluipt dus iets subjectiefs in. En hoe zag de werkelijkheid er ook alweer uit bij de opname?


Van "werkelijk" beeld naar een beeld met een bedoeling

Iemand die een foto maakt, heeft daar een reden voor. Hij/zij ziet iets wat hem/haar treft, en wil dat gevoel vastleggen en vaak ook delen met anderen. Een foto geeft een deel van de werkelijkheid weer: de fotograaf zag veel meer, dan er op de foto kwam. En toch moet het gevoel dat hem tot fotograferen bracht, op de foto ook overkomen naar de bekijker van de foto. Of dat lukt hangt af van de compositie (de plaatsing van alle onderdelen in het kader) en de nabewerking. Het overbrengen van het gevoel kan subtiel worden gedaan, maar ook duidelijk zichtbaar. Door een foto donker te maken krijgt hij een andere lading dan als hij lichter wordt gemaakt. Of zoals vroeger in de donkere kamer, kunnen bepaalde delen van het beeld meer nadruk krijgen dan andere. Je begrijpt het: hier komt een zeker impressionisme om de hoek kijken. De moderne fotograaf heeft op zijn camera (ook die in de mobiele telefoon) de beschikking over allerlei "filters", ofwel voorgebakken bewerkingen, en met één klik kan een foto een andere stemming worden meegegeven. In de foto hieronder laat ik een voorbeeld zien, waarbij de buitenste delen donkerder zijn gemaakt om meer de nadruk op het midden te leggen. Met dit soort bewerkingen wordt dus een werkelijkheid gesuggereerd, die net wat anders is dan de meeste mensen hadden waargenomen.



Er zit iets storends in het beeld; retoucheren

Soms zit er net iets in beeld, wat de aandacht trekt ten koste van het onderwerp, of het is gewoon niet fraai. Dat kan variëren van een blikje dat net op straat lag, tot pukkeltjes bij een portretfoto tot stofjes op de sensor van de camera. Elk fotobewerkingsprogramma geeft de mogelijkheid om die dingen te verwijderen. Ook daarmee wordt in veel gevallen de werkelijkheid ten tijde van de opname gewijzigd.

Montages

Als we verder gaan, komen we bij montages uit, het combineren van meerdere foto's tot één beeld. Dat kan zijn een menging van twee foto's. En in een vorige blog liet ik zien dat bij een landschapsfoto een saaie lucht vervangen kan worden door een prachtige wolkenlucht. Maar ook kun je in een familiefoto, waar een lid van de familie ontbreekt, die achteraf nog toevoegen. Ook het creëren van een surrealiteit wordt vaak gedaan. Hiernaast een voorbeeld: een macrofoto van bloeiend mos wordt gecombineerd met een foto van een wandelende man.



Wat mag? Wat is de bedoeling? Is dat wel eerlijk?

In principe mag iedereen natuurlijk met zijn/haar foto's doen wat hij/zij wil. Afhankelijk van wie de foto bekijkt krijg je geen of allerlei opmerkingen daarover. Ook dat is prima natuurlijk. Bij sommige toepassingen van de foto zijn er wel duidelijke uitgangspunten.

Journalistieke foto's

Foto's gemaakt door journalisten voor nieuwsmedia mogen in principe niet verder bewerkt worden dan in mijn eerste paragraaf beschreven: belichting en contrast aanpassen, meer of minder verzadigde kleuren. Meer niet.


Opdrachtfoto's


Ik krijg met vaak vragen van klanten om foto's aan te passen. Naast het mooier maken van foto's gaat het vaak om de volgende vragen: het verfraaien, rustiger maken van de achtergrond, mensen weghalen op een groepsfoto, en mensen toevoegen. Dat betreft dus het veranderen van de werkelijkheid ten tijde van de opname in een andere, meer gewenste werkelijkheid. Het bezit van zo'n aangepaste foto maakt veel mensen heel gelukkig, zeker als het mensen betreft die intussen zijn overleden. Ik heb daar dus geen enkele moeite mee, en de klanten evenmin.

Alle andere foto's


Foto's kunnen als illustratie bij nieuws, verhalen in tijdschriften, en dergelijke worden gebruikt. Fotografie is ook een kunstvorm, waarin fotografen hun eigen wereldbeeld, waarnemingen emoties kunnen proberen in een beeld vast te leggen. Hier gaat het om het eindbeeld, en er worden geen beperkingen opgelegd met betrekking tot hoe het beeld tot stand is gekomen.

Hoe staan fotografen er in?


De fotograaf heeft eigenlijk bijna altijd de vrijheid om te kiezen voor wat hem de meeste bevrediging oplevert. Hij/zij kan zijn bevrediging halen uit de weergave van boeiende werkelijkheden, uit de mogelijkheid om zijn innerlijk in beeld te brengen, dan wel uit veel positieve reacties van anderen. En dus vind je bij fotografen allerlei standpunten van "ik wil alleen de werkelijkheid fotograferen en dat zo goed mogelijk, en ik bewerk mijn foto's nauwelijks", naar "ik wil de foto in overeenstemming hebben met mijn gevoel" tot "ik wil een beeld maken dat me boeit en mijn fantasieën weergeeft".

Hoe sta jij er in?


De meeste mensen die niet in de fotografie-wereld zitten, hebben geen moeite met foto's, die een herkenbare werkelijkheid weergeven, en ook niet met foto's, die duidelijk een niet-werkelijk beeld weergeven. Foto's, die een werkelijke wereld suggereren, maar daar net een beetje van afwijken, leveren vaak negatieve reacties op. Bij voorbeeld een foto, waar de kleuren te verzadigd zijn, of een montage, waar de verhoudingen net niet kloppen, of die technisch niet helemaal goed is uitgevoerd. Dan krijg je al gauw het impliciete verwijt: "die foto heb je zeker bewerkt", of "is deze foto geshopt?".

Hoe sta ik er in?


Ik haal veel bevrediging uit een foto, die een mogelijke werkelijkheid weergeeft; een werkelijkheid, die ik mooi of boeiend vind. Ik gebruik daarvoor het ruwe sensorbeeld, en ga daarmee aan de slag; aanpassingen van belichtingen, kleurtinten, contrasten aanpassen, zowel voor de hele foto, als voor delen van de foto, weghalen wat stoort. Deze foto van  Parijs, is daar wel een voorbeeld van. In de loop van de tijd ben ik daar steeds beter in geworden, maar verandert ook wel mijn smaak daar in.



Soms maak ik dubbelbeelden, en ik zie van anderen soms heel mooi werk daarmee, maar ik doe dat nog te weinig om daar heel bevredigende resultaten uit te halen. Deze foto is een menging van een strandfoto met een zeefoto; daar ben ik wel een beetje blij mee.


Erg leuk vind ik ook het maken van surreële beelden via montages. Eerder gaf ik daar een voorbeeld van, en hier nog een ander voorbeeld. Er kan veel tijd in zitten, maar het resultaat is dan wel uniek.


Wat me minder bevredigt is om delen van foto's te vervangen door delen van andere foto's, zoals bij voorbeeld het vervangen van een lucht. Dan mis ik de bevrediging dat ik de goede keuzes heb gemaakt bij het kiezen van het beeld en de instellingen van mijn camera tijdens het maken van de opname.

Als ik nieuwe technische mogelijkheden tegenkom, wil ik ze eerst uitproberen, en als ik er iets van kan gebruiken om een voor mij bevredigend resultaat te krijgen, zal ik dat zeker doen.

Tot slot: ik ben altijd tevreden met een foto, waar ik een klant blij mee maak, wat dat dan ook is.

Slot


Het is een lang stuk geworden, dus fijn als je tot hier hebt doorgelezen. Ik hoop dat je met deze achtergrond foto's net wat anders zal bekijken en beoordelen.


dinsdag 17 november 2020

Kunstmatige intelligentie in Photoshop-2: klik en de foto heeft een andere lucht. Is dat nep?


Photoshop is een dom programma in principe. Photoshop ziet een foto als een raster van pixels; elke pixel heeft een combinatie van drie kleuren en een waarde voor licht donker. Het programma heeft geen idee wat het beeld betekent, of het een portret is of een landschap, of iets anders. Wel kan je in Photoshop zelf die kennis inbrengen, en bij voorbeeld de pixels die horen bij de lucht in een landschapsfoto selecteren, en die een hogere lichtwaarde of andere kleur geven. Dat selecteren is vaak lastig, en Photoshop biedt daarvoor hulpmiddelen. Desalniettemin blijft het veel werk, bij voorbeeld als er een boom boven de horizon uitkomt met allemaal takken zonder bladeren. Er zijn andere trucs, die je kunt toepassen bij voorbeeld bij een lichte lucht, en daarmee die lichte lucht vervangen door een andere meer spannende lucht.

Door de inzet van kunstmatige intelligentie heeft Photoshop dit veel gemakkelijker gemaakt. Met één of twee klikken geef je een foto een andere lucht. De software, die hiervoor is ontwikkeld, heeft duizenden foto's geanalyseerd, zodat een lucht met zijn eigenschappen nu herkend wordt. En vervangen kan worden door een andere lucht. Vanuit Photoshop maak je automatisch verbinding met die KI-software, en binnen tien tellen heeft de foto een andere lucht. Photoshop biedt een uitgebreid scala aan andere luchten, maar het is natuurlijk leuker om een foto te kiezen van een lucht die je zelf hebt gefotografeerd. Ook dat kan.

In het proces kun je de lucht nog aanpassen, en de KI-software zal ook de kleurtint van de voorgrond aanpassen op de kleurtint van de lucht. Dus bij een rode zonsondergang krijgt de voorgrond ook een beetje een rode weerschijn.

Bij de bovenste foto is de lucht met één klik vervangen door een mooie zonsondergang. En de software heeft dat heel goed gedaan, ondanks de aanwezigheid van hele gedetailleerde delen in de foto, die boven de horizon uitkomen. De voorgrond was al vrij donker, en paste dus wel bij een avondlucht; de software heeft de tint van de voorgrond iets roder gemaakt.

Bij de onderstaande foto, die midden op de dag is gemaakt, heb ik na de luchtvervanging ook zelf de voorgrond nog aangepast, om die beter bij de avondlucht aan te laten sluiten. Ook hier ziet het er heel goed uit.


Zowel binnen als buiten de fotografiewereld zijn er discussies gekomen over de toegenomen mogelijkheden om beelden aan te passen. Als een foto niet meer de "werkelijkheid" weergeeft, moet je die foto dan nog "geloven"? De waardering voor een dergelijke foto neemt al gauw af: hij is immers gefotoshopt! Of gaat het om het beeld dat je ziet, en wat je ervaart bij dat beeld? Over die discussie zal ik een aparte blog schrijven.