zaterdag 4 december 2021

Presentatie Fotografe des Vaderlands Ilvy Njiokiktjien indrukwekkend


Zoals aangekondigd in een eerdere blog, kwam op zondag 14 november Ilvy Njiokiktjien in Alphen aan den Rijn voor haar presentatie in het Parktheater. Oorspronkelijk gepland voor november 2020, daarna in mei 2021, maar nu eindelijk kon het doorgaan. Ondanks de (begrijpelijke) vrees bij veel mensen voor de opnieuw sterk oplopende besmettingen met Corona, waren er toch circa 60 mensen op af gekomen. Ilvy vertelde haar verhaal vanaf dat ze op stage ging naar Zuid-Afrika tot aan foto's over COVID-19 activiteiten in ziekenhuizen. Haar reportage over een weekkamp om blanke jongens in Zuid-Afrika strijdbaar te maken voor een hernieuwde apartheid, werd wereldwijd gepubliceerd. Als gevolg daarvan werkt ze nu regelmatig voor kranten als de New York Times, The Washington Post en andere internationale en nationale kranten.  

Haar presentatie werd door mij georganiseerd vanuit de ambitie van de fotoclub Alphoto om de beoefening van de fotografie te stimuleren bij een breed publiek. Het is voor mij elke keer een groot genoegen om in contact te treden met Nederlandse topfotografen, zoals eerder Sacha de Boer en Jan Dirk van der Burg, en ze te kunnen introduceren.









zaterdag 6 november 2021

Ontwerpen van een boekomslag

Eén van mijn relaties heeft me enkele keren gevraagd om een boekomslag te ontwerpen. Dat heb ik nu een paar keer gedaan en dat zijn stevige leertrajecten geweest.

Het proces begint met suggesties van de opdrachtgever. Daar zoek ik dan beelden bij vanuit enkele stockbureaus. Die hoef je niet gelijk te kopen, je kunt proefbeelden eerst downloaden. Die foto's combineer je met andere beelden, titels, de naam van de auteur, eventueel zijn portret. Het kan ook gebeuren, dat de beelden aangepast moeten worden. Op de achterkant komt meestal een samenvatting, dus een stuk tekst. Ook komt daar dan de streepjescode met ISBN-nummer bij. Tot nu toe ben ik daarmee elke keer in Photoshop begonnen.

Boekomslag zonder uitloop; de donkergele teksten zijn in goudopdruk gedrukt.

Als de beelden ontwikkeld zijn, komen daar de aspecten bij van een boekomslag, die om het kaft wordt geplakt. Dan heb je het over de voorkant, de rug, ook met tekst, en de achterkant. Dat moet één geheel worden. Bij een slappe kaft moet je rekening houden met snijverliezen, dus het beeld dat je aanlevert, moet aan alle kanten 3 mm extra uitloop hebben. Praat je over een harde kaft, dat moet er ca. 17 mm bijverzonnen worden, want de omslag wordt dan om de kaft geslagen, waarna er een schutblad overheen wordt geplakt. Die extra afmeting moet er bij worden verzonnen; je weet niet precies hoeveel er zichtbaar wordt, dus wat er bij komt, moet wel aansluiten bij het ontwerp.

Ten slotte moet het gehele bestand bruikbaar zijn voor de drukker. Dat betekent een andere kleurstandaard. Normaal werk je met foto's in de RGB- (Rood, Groen, Blauw)ruimte, maar de drukker wil dat je dat omzet naar CMYK (Cyaan, Magenta, Yellow, Black). Teksten en grafische delen moeten worden omgezet van pixels naar vector-plaatjes; die laatste vragen minder geheugenruimte, en kunnen gemakkelijker groter en kleiner gemaakt worden. Maar als je dat gedaan hebt, kan bij voorbeeld de tekst niet meer worden aangepast. Ten slotte kan de drukker ook drukken met goudopdruk (folie heet dat) en ingeperst (wordt preeg genoemd). Daar moet je dan aparte bestanden voor inleveren. 

Om dat allemaal goed te doen en aan te leveren, heb je bij voorkeur aparte software nodig. De marktstandaard daarvoor is het programma InDesign van Adobe. Dat heeft een stevige prijs, en voor incidenteel gebruik is dat te duur. Er is nu een veel goedkoper alternatief, dat bijna net zo veel mogelijkheden biedt als InDesign: Affinity Publisher van Serif. Dat kost een paar tientjes. Met InDesign had ik heel beperkte ervaring opgedaan met mijn eigen boek over Alphen aan den Rijn; met Publisher helemaal niet, dus ook daar heb ik mee leren werken.

In dat hele proces wil de opdrachtgever dan ook nog wel eens van ideeën veranderen. En als het Corona-virus het hele proces lange tijd stil legt, moet je alles wegleggen en na lange tijd weer goed nadenken wat en hoe je alles ook al weer hebt gedaan. 

Een week geleden was het boek klaar en werd een boekpresentatie georganiseerd. De auteur is een schriftgeleerde van de Hindoegeschriften, en een centraal persoon voor Surinamers van Indiase afkomst, die naar Nederland zijn gekomen. Deze groep heeft nog steeds een relatie met zowel Suriname als India. Er zijn meerdere stichtingen, die steun verlenen aan armen in die landen. De geschriften zijn geschreven in het Sanskriet, wat veel mensen niet beheersen. De auteur van dit boek doet veel om in de Nederlandse taal de geschriften toegankelijk te maken. Dit specifieke boek vertelt over hoe je een goed mens kan worden, en de gemeenschap hier in Nederland spant zich ook in om deze kennis over te dragen aan jongeren. Het was voor Dory en mij een hele belevenis om dit mee te maken, en we hebben intens genoten van de presentaties, omlijst met muziek.

Iemand, die in dit boek geïnteresseerd is, kan het bestellen via de auteur (e-mail -adres: brewti@gmail.com). Kosten zijn €15 plus verzendkosten. Als iemand dit werk wil steunen met een donatie, kan dat via de website van de Stichting Armen en Wezen  

zondag 31 oktober 2021

Spel met de maan

Afgelopen maanden heb ik gezocht naar objecten in Alphen, die ik zou kunnen fotograferen samen met de maan.
Om een dergelijke foto te maken moet je op het juiste tijdstip op de juiste locatie staan. Je wilt graag de verhouding tussen het object en de maan kiezen. Dat kan je beïnvloeden door de afstand tot het object te kiezen (de grootte van de maan kan je niet beïnvloeden, anders dan inzoomen met de lens van de camera). Verder zoek je naar een plek, zodanig dat de maan op de juiste positie staat bij het object.

Om dat allemaal uit te zoeken en te plannen heb ik de app PlanIt gebruikt. Deze laat op een aantal manieren de banen van de maan zien. Daarbij heb je nodig de hoogte van je onderwerp. Als je dan alles hebt uitgekiend, en weet op welke dagen het gaat lukken, moet ook nog het weer meewerken: een heldere lucht.


De bovenste foto is gemaakt met een kunstwerk, Balance genaamd, dat vastgemaakt is aan het dak van een appartementengebouw. Door het aantal verdiepingen te tellen, kon ik een schatting van de hoogte maken. Op de ideale plek had ik niet veel bewegingsruimte; die wil je liever wel hebben, want de berekeningen zijn niet perfect. De eerste dag kon ik tussen de wolken foto's maken. De tweede dag was de lucht helderder, en kon ik deze foto maken. Mijn afstand tot het kunstwerk was ongeveer 150 meter. De foto is gemaakt op 16 augustus.




Bij de onderste foto wilde ik de volle maan hebben. Het liefst heb je dan nog een restje avondlicht erbij zodat het gebouw ook nog wat licht krijgt. Dan wordt de keuze van het tijdstip nog moeilijker, want dat lukt maar een paar keer per jaar. Zoveel geduld had ik niet. Maar de toren had wel eigen licht. Het betreft hier de Alticom telecommunicatietoren in Alphen aan den Rijn. De hoogte van de toren heb ik op internet opgezocht. De eerste dag lukte het niet met het weer, de tweede dag was er een spannende race tussen de opkomende maan en een opkomende wolkenband. Gelukkig won de maan dat nipt. Deze foto is gemaakt op 20 september. Ik stond op ongeveer 900 meter van de toren langs de Rijn.

dinsdag 26 oktober 2021

Evaluatie afdruk foto op dibond

Van de afdrukcentrale Studentendrukwerk kreeg ik de vraag om een foto-afdruk op dibond, door hun afgedrukt, te evalueren. Studentendrukwerk is een relatief jonge organisatie, die onderdeel is van een bedrijf dat al veel langer drukwerk produceert. Ze richten zich niet alleen op studenten, en profileren zich met lage kosten, snelle levering, gemakkelijk bestelproces, en topkwaliteit. Ze bieden een breed assortiment aan van drukwerk, zoals scripties, beker, t-shirts, boeken, en dus foto's. Foto-afdrukken op allerlei materialen. Een foto kan op twee manieren op aluminium worden geprint; als je voor geborsteld aluminium kiest, worden witte delen in de foto niet afgedrukt, en komt het aluminium tevoorschijn. Je kunt ook kiezen voor dibond; dat is een triplex van twee platen aluminium met een laagje kunststof er tussen. Hier op wordt het wit wel mee geprint. 


Toevallig is er recentelijk ook door het tijdschrift Natuurfotografie (nummer 6, 2021) een uitgebreide vergelijking uitgevoerd over afdrukken op dibond. Studentendrukwerk zat daar niet bij overigens.

Voor mijn afdruk op dibond heb ik de bijgaande foto gekozen. Een compilatie van negen foto's van fladderende mussen. De afmeting was 40 bij 40 cm. Het bestelproces gaat redelijk recht-toe-recht-aan. In de online editor kun je nog allerlei zaken toevoegen als tekst en clip-art, lijsten, etc. Als het ontwerp klaar is, kun je kiezen voor een ophangsysteem en een inlijsting in een baklijst. Ik kies voor het luxe ophangsysteem, met meerkosten. Na de keuze voor het aantal exemplaren, komt je kunstwerk in de winkelwagen terecht. Totale kosten: €43,45, inclusief BTW en bezorging. Dat is een gunstige prijs.



De snelle levering wordt nagekomen, want twee dagen later kreeg ik hem thuis bezorgd. Degelijk ingepakt in karton, en de afdruk op dibond in foam en met beschermstukjes. Gaaf overgekomen. De afdruk ziet er goed uit. Het betreft een foto met relatief weinig subtiele kleuren, en niet optimale scherpte, maar het ziet er uit zoals ik het op mijn computer scherm ook zag: ideaal dus.


Er valt mij wel iets bijzonders op: als er fel licht op reflecteert, zie ik in de donkere delen de structuur van het aluminium. Fijne korreltjes, die het licht reflecteren. Het lijkt op een omgekeerd effect als bij geborsteld aluminium, waarbij je het aluminium juist in de lichte delen ziet. Ook als je over de afdruk heen glijdt met je vingers, voel je de overgangen van licht naar donker. Door dit effect wordt het contrast merkbaar minder bij reflecterend licht.

Het luxe ophangsysteem moet je zelf aanbrengen: de goede plek kiezen, schoonmaken, het aluminiumplaatje met oog er op plakken, en dan je huis doorzoeken op een voorwerp van 20 kilo, en dat er 24 uur op laten liggen. Echt luxe is dat niet, en dat het zelf aangebracht moet worden, wordt niet vermeld. Bij sommige leveranciers wordt het ook zo geleverd, bij andere wordt het ophangsysteem aangebracht. Leveringssnelheid en lage kosten worden belangrijker geacht dan kant-en-klare aflevering.

Mijn conclusie: Mijn foto op dibond was gemakkelijk aan te maken met de online editor en werd goed verpakt en snel geleverd voor een aantrekkelijke prijs. Bij recht opvallend licht ziet de afdruk er goed uit. Bij fel licht, dat onder een hoek reflecteert, zie je de aluminium structuur door de donkere delen heen komen. Het ophangsysteem moet je zelf aanbrengen.

Links:

https://www.studentendrukwerk.nl/

https://www.studentendrukwerk.nl/producten/wanddecoratie/foto-op-dibond

https://www.studentendrukwerk.nl/producten/overig/t-shirt


zaterdag 23 oktober 2021

Waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? De Keukenhof

Ooit wel eens in de Keukenhof geweest? Ik een enkele keer, lang geleden. Ooit bij Kasteel Keukenhof geweest? Onlangs ben ik er voor het eerst in mijn leven geweest. Ik had er zelfs nooit van gehoord. Tot vanuit de fotoclub er een excursie naar toe werd gepland. En dat was best wel verrassend. Een mooi kasteeltje, prachtige tuinen er omheen, en een goed en redelijk oud bos.

Deze foto's heb ik gemaakt bij en om het kasteel. Het was herfst, en dahliatijd. Er is een ommuurde tuin, die helemaal vol stond met allerlei soorten dahlia's, ongelofelijk zoveel soorten als er zijn. Daar heb ik wat close-up foto's gemaakt van oranje dahlia's. Maar ook bij het kasteel zelf stonden dahlia's, in mooi aangelegde borders. 



Ik wilde daar een mooi ansichtkaartplaatje van maken, met alles in de foto van voor tot achter scherp. Ik gebruikte mijn nieuwe camera met een grote "full frame" sensor. Zo'n grote sensor levert een beperktere scherpte-diepte op, wat mooi is als je een onscherpe achtergrond wilt hebben bij een portret of macro-foto, maar voor landschappen kan dat een nadeel zijn. Dus om dat op te vangen maakte ik meerdere opnames, met steeds de scherpte op een verschillend punt. Die foto's kan ik dan achteraf in Photoshop bij elkaar voegen, zodanig dat alle scherpe delen met elkaar worden gecombineerd; het z.g. focus-stacking. In de bovenste foto zie je het resultaat.

Nu heb ik ook een camera met een hele kleine sensor: die zit in mijn telefoon. En met zo'n kleine sensor heb je een hele lange scherpte-diepte. En met eenvoudig zonlicht van achter me kan die hele mooie foto's maken. Gewoon klik en klaar. Zie de foto links. Waarom moeilijk doen als het ook makkelijk kan?



dinsdag 12 oktober 2021

Fotografe des Vaderlands Ilvy Njiokiktjien komt naar Alphen

 Ilvy Njiokiktjien, één van de toonaangevendste Nederlandse fotografen, komt op zondag 14 november in Parkvilla vertellen over haar werk. Zij doet dit op uitnodiging van Fotoclub Alphoto.

Ilvy Njiokiktjien werd in 2013 de eerste Fotograaf des Vaderlands. Met een foto van de begrafenis van Nelson Mandela was zij in 2014 de eerste vrouwelijke winnaar van de Zilveren Camera voor de beste persfoto. Vorig jaar won Ilvy de Zilveren Camera Storytelling met haar multimediaproject 'Born Free - Mandela’s Generation of Hope'.

Eerder won zij de National Geographic fotoprijs in de categorie Mens en de Canon Prijs voor jong fotografisch talent.  Zij publiceerde o.a. in de New York Times, Der Spiegel, NRC en Stern. Het documentaire werk van Ilvy Njiokiktjien kenmerkt zich door het tonen van maatschappelijke kwesties, grotendeels gericht op Afrika.

Haar optreden in Parkvilla past in het streven van Fotoclub Alphoto om jaarlijks een Nederlandse topfotograaf voor te stellen aan een breed publiek. Deze opzet maakt deel uit van het samenwerkingsverband dat Alphoto met Parkvilla is aangegaan. Ilvy Njiokiktjien is de derde fotograaf die in dit kader over haar werk komt vertellen. Sacha de Boer en fotograaf des Vaderlands Dirk van der Burg gingen haar voor.


De fotolezing van Ilvy Njiokiktjien begint om 15.00 uur. Zij laat dan o.a foto's zien van haar reportage project over Kindheksen in Congo. Daarnaast vertelt zij over wat zij de laatste maanden heeft gemaakt. Ilvy: "Dat zijn veel beelden rondom corona, maar ook een serie over co-housing in Nederland en Belgie". Zij sluit de fotolezing af met haar project ‘Born Free’ over de Zuid-Afrikaanse jongeren.

Bij dit project volgde Ilvy Njiokiktjien 12 jaar lang de Zuid-Afrikaanse generatie die is geboren na afschaffing van de apartheid. In dit project portretteert zij de jongeren van Zuid-Afrika in haar eigen, persoonlijke en intieme stijl. llvy zegt daarover: "Gelijkheid bestaat op papier, maar een meerderheid van de jongeren gelooft dat blanke Zuid-Afrikanen nog steeds betere kansen hebben, aangezien de erfenis van eeuwen van ongelijkheid er nog steeds is".

Ilvy Njiokiktjien zou aanvankelijk vorig jaar om deze tijd al naar Alphen zijn gekomen, maar het optreden moest vanwege de overheidsregels met betrekking tot Corona twee keer worden uitgesteld.

De toegangsprijs bedraagt € 12,50, inclusief consumptie.
Kaarten kunnen online worden gekocht op: https://www.parkvilla.nl/





zaterdag 18 september 2021

Heide in de bloei



De afgelopen weken heeft de hei in de bloei gestaan. Tijdens ons verblijf in een vakantiepark bij Otterlo hadden we uitgebreide heidevelden in de buurt, en ook een prachtig heideveld op 5 minuten loopafstand. Daar heb ik gebruik gemaakt van de mogelijkheid om rond zonsondergang foto's te maken. Hierbij de foto's waar ik het meest blij van word.







zaterdag 14 augustus 2021

Reiger in de vlucht

Tussen Ridderkerk en de Noord ligt de Crezée polder. Het heeft een open verbinding met de Noord, waardoor ook de polder getijden kent. Het is wel gewoon zoet water. Het getijde verschil is ongeveer een meter; bij laag water valt een deel droog, en dat maakt het gebied heel populair bij vogels. Ganzen, reigers, visdieven, valken hebben we kunnen bekijken. Je kunt er een heerlijke wandeling maken. 


Ideaal om aan de slag te gaan met mijn 600 mm lens. Deze foto's laten een blauwe reiger zien. Hij ziet er een beetje verfomfaaid uit, maar hij vliegt wel heel gracieus.




vrijdag 6 augustus 2021

Het verhaal achter de foto: takken in Huys te Warmont

Laatst liep ik rond in het park van Huys te Warmont, en ja, dat is vlak bij Warmond, en dat ligt boven Oegstgeest, en dat ligt boven Leiden. Het is een echt bospark met een arboretum en is in beheer bij het Zuid-Hollands Landschap. Het huis zelf is in privé-eigendom, en bewoond.

Ik stond op één van de bruggetjes en was wat foto's aan het maken, toen mijn oog viel op een paar dode takken. Ik wilde daar een foto van maken met de compositie zoals op onderstaande foto te zien is. Om goed in te zoomen had ik mijn 600 mm lens op mijn camera gezet. Deze lens heeft een vast diafragma van f/11. Met zo'n telelens, zelfs met een dergelijk klein diafragma, is de scherptediepte beperkt. Als ik scherpstelde op één van de twee takken, was de andere net onscherp. 

Er is een technische oplossing voor dat probleem: maak meerdere foto's met verschillende scherpstellingen. Je zorgt er voor dat elk deel van je onderwerp scherp is op één van de foto's. Deze foto's kunnen in Photoshop met elkaar worden gecombineerd, zodanig dat uit elke foto de scherpe delen worden gebruikt. De procedure heet focus-stacking (in Photoshop: onder Bewerken>Lagen automatisch overvloeien). Het is aan te bevelen om de camera op statief te hebben, zodat de beelden precies over elkaar vallen. Ik had geen statief bij me, dus uit de hand. Photoshop helpt dan om eerst de beelden precies met elkaar uit te lijnen (onder Bewerken> Lagen automatisch uitlijnen). Mijn Canon R5 helpt me een handje: als ik scherpstel op het dichtstbijzijnde punt. maakt de camera de volgende beelden zelf, tot het verste punt ook een keer scherp wordt opgenomen. Voor deze foto zijn acht beelden gebruikt.




woensdag 28 juli 2021

Placemats


Dit jaar hebben Dory en ik de eerbiedwaardige leeftijd van 70 bereikt. We zijn blij dat we op deze leeftijd allebei nog fit zijn en allerlei activiteiten kunnen doen. Nu de Corona-epidemie in Nederland weer duidelijk op de terugweg is, en bijna alle beperkingen worden opgeheven, konden we onze verjaardagen weer vieren met de complete familie. Dat hebben we gedaan in één van de vakantieparken in Gelderland. Zonen, schoondochters, kleinkinderen, met ons negenen.

Drukwerknodig bood me aan om voor deze speciale gelegenheid placemats te laten maken. Placemats met onze eigen foto's. We hebben daarvoor een zelfportret in de achtertuin gemaakt, en dat wat extra opgevrolijkt. Op de website van Drukwerknodig kan je dat ook nog verder bewerken, maar dat was niet meer nodig. Er worden meerdere uitvoeringen aangeboden, wij konden de dubbelzijdige glanslaminaat kiezen, waardoor de placemats ook gemakkelijk schoongemaakt kunnen worden. Formaat A3.


Een paar dagen na de bestelling werden ze keurig verpakt thuisbezorgd. Een feest om ze te zien.

Het weekend was geweldig en de familie was blij verrast met de placemats.

zondag 4 juli 2021

Oeverzwaluwen in Rotterdam!

1/3200 sec bij f/11 en ISO 3200; 600 mm

Zonder het te beseffen liepen we opeens in Rotterdam. En langs een Spaanse kust. En zagen we oeverzwaluwen met hun nesten. Dat zat zo.

We gingen naar de Eendragtspolder om daar te wandelen en vogels te bekijken. En dat in combinatie met de noordkant van de Zevenhuizerplas. Dat ligt allemaal tussen Zoetermeer en Rotterdam. En in de buurt van de Rottemeren. Aangekomen bij de noordrand van de plas zagen we aan de horizon hoogbouw. Eerlijk gezegd had ik geen idee van welke plaats dat kon zijn. Ik had iets gelezen over Nesselande, maar dat zij mij niets. 

Ik kom zo terug op onze wandeling langs de eilandjes in de plas. Maar daarna besloten we om wat horeca te zoeken langs de oostkant. We zagen een lang strand en liepen er naar toe. Op dat ogenblik waanden we ons ineens aan de Spaanse kust in plaatsen als Alicante: een breed strand, een heuse brede boulevard, appartementengebouwen in overheersend zonnig wit en aan het eind een winkelcentrum met ook horeca. We zagen dat dat de Sicilië-boulevard was, en de wijk heet Nesselande. Dit is een Vinex-locatie, die rond 2000 door de plaatselijke gemeentes aan Rotterdam is gegeven, en sindsdien is de compleet nieuwe wijk ontwikkeld. Ik kan iedereen een bezoekje op een zonnig dag aanbevelen.




Terug naar onze wandeling langs en over de eilandjes aan de noordkant van de Zevenhuizerplas. Deze zijn aangelegd om vogels aan te trekken. Het zijn er vier, en de eerste en laatste zijn toegankelijk via bruggetjes. Leuke wandeling. Op één van de eilandjes is een betonnen muurtje gebouwd als nabootsing van een steile oever en met de bedoeling om oeverzwaluwen aan te trekken. Nou dat is goed gelukt. De zwaluwen vlogen af en aan naar de holtes waarin ze kunnen nestelen. De afstand vanaf de rand van de plas was wat groot voor foto's, maar met mijn 600 mm lens lukte het enigszins. Ook een videootje geschoten. En tijdens het laatste deel van de wandeling kwamen er ook visdieven overvliegen.









zaterdag 19 juni 2021

Vogeltjes -2: het mezennest

Bij ons in de achtertuin hebben koolmeesjes een nest gemaakt in het nestkastje. Daar kwamen kindjes van, en toen die geboren waren, moesten ze natuurlijk gevoed worden. Dat is erg hard werken voor pa en ma. Ze vlogen af en aan met spinnetjes, rupsen, en andere insecten. Als ze weer naar buiten kwamen na aflevering, namen ze de ontlasting van de kindjes mee, zodat het nest schoon bleef. 

Als je daar een paar keer naar kijkt, ontdek je patronen, ook in het gebruik van plekken om eerst even te zitten voor en na het bezoek aan het nest. Dat maakt het mogelijk om foto's te maken. Technisch een grote uitdaging: om de snelle beweging van de vleugels zonder veel bewegingsonscherpte te vangen, zijn sluitertijden nodig van rond de 1/4000 seconde. Mijn 600 mm telelens heeft een vast diafragma van f/11. Daarmee kwam ik op ISO-waarden terecht van 12.800! De camera gaf gelukkig niet extreem veel ruis bij die waarden.  Ook het scherpstellen was een uitdaging; in eerste instantie gebruikte ik de autofocus met dierherkenning; maar als de vogel zo kort in beeld is (hooguit 2 of 3 beelden bij 20 beelden per seconde), gaat dat niet altijd goed. De andere methode was met de hand scherpstellen op even voor het nestkastje. Dat gaf ook een goed percentage scherpe foto's. 


Al met al kon ik een serie heel leuke foto's samenstelling, met houdingen van de koolmeesjes, die je normaal gesproken niet ziet. Uit de laatste foto met de onscherpte van de vleugeltips, heb ik afgeleid, dat ze met een snelheid van 60 kilometer per uur op en neer gaan. Echt genieten van de foto's kun je door er op te klikken voor een schermgrote versie.